An involutionary scheme(which yudhiSThira underwent according to the bhAgavata purANa)

The scheme of involution(a vaiSNavized sAGkhya scheme,it may be called) runs like this(1st skandha,15th adhyaya,shlokas 41-42)

  1. speech+other sense organs
  2. manas
  3. prANa
  4. apAna
  5. mRtyu(deity of anus)
  6. 5 bhUtas
  7. 3 guNas
  8. singular avidyA
  9. jiva
  10. brahman(identified as nArAyaNa/viShNupAda a few lines later)

Another place where sAGkhya appears in the bhAgavata purANa is in the 3rd skandha

https://bhargavabhashana.wordpress.com/2017/07/16/creation-as-per-srimad-bhagavatam-3-26/

 

 

Some nāma-s that are particularly recommended for constant smarana/japa from the Padma Purāṇa

This is from before its Viṣṇu sahasranāma begins. I’ll post only the relevant ślokas

नामोच्चारणमात्रेण महापापात् प्रमुच्यते।
राम रामेति रामेति रामेति च पुनर्जपन्॥
स चाण्डालो’पि पूतात्मा जायते नात्र संशयः।
कुरुक्षेत्रं तथा काशी गया वै द्वारका तथा॥
सर्व्वं तीर्थं कृतं तेन नामोच्चारणमात्रतः।
कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति इति वा यो जपन् पठन्॥
इह लोकं पैर्त्यज्य मोदते विष्णुसन्निधौ।
नृसिंहेति मुदा विप्र सततं प्रजपन् पठन्॥

In IAST

nāmoccāraṇamātreṇa mahāpāpāt pramucyate।
rāma rāmeti rāmeti rāmeti ca punarjapan॥
sa cāṇḍālo’pi pūtātmā jāyate nātra saṃśayaḥ।
kurukṣetraṃ tathā kāśī gayā vai dvārakā tathā॥
sarvvaṃ tīrthaṃ kṛtaṃ tena nāmoccāraṇamātrataḥ।
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti iti vā yo japan paṭhan॥
iha lokaṃ pairtyajya modate viṣṇusannidhau।
nṛsiṃheti mudā vipra satataṃ prajapan paṭhan॥

I got this(and the sahasranāma of the Padma Purāṇa) in a book titled শ্রীশ্রীবিষ্ণুর সহস্রনাম published by অক্ষয লাইব্রেরী. The author seems to be a certain দীন ভক্তদাস. Incidentally,this same version of the sahasranāma(with a different introduction) is also found in the North Indian Kṛṣṇa centred Nārada Pāñcarātra. The links to it are below

On swacchata and śauca

(Note:This is not against the Swacch Bharat program or against technologies for public sanitation,etc)

By reducing the component of cleanliness to only just toilets,clean public,etc,one is likely to miss out the other dimensions of śuci.

Just what does this term śauca mean?

śauca means purity at not just the individual level,but at a particular environment and communal and familial level.It is not just physical purity(avoidance of bacteria),but of the surroundings,the body,the sukṣma dēha and the general atmosphere around.

And this is not really separable from our deities(that śloka apavitraḥ pavitrō vā sarvāvasthāṃ gatō’pi vā । yaḥ smarētpuṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraḥ śuciḥ ॥ comes to my mind). And it does make sense. Purity and the deva,who is the very embodiment of an āgāmika(deva specific or smārta) temple,are inseparable. It is only with keeping Nārāyaṇa at the centre,as noted in that verse,does one realize the fullest import of what śuci means,and not through secularized stuff,which runs contrary to Hindu frameworks and ideologies).

 

A Pāñcarātrika macranthrophic hymn to Viṣṇu(the hymn to the Mahāpuruṣa)

. (Śrīmadbhāgavata Purāṇa 12.11-1-26)

śrī-śaunaka uvāca
athemam arthaṁ pṛcchāmo
bhavantaṁ bahu-vittamam
samasta-tantra-rāddhānte
bhavān bhāgavata tattva-vit
tāntrikāḥ paricaryāyāṁ
kevalasya śriyaḥ pateḥ
aṅgopāṅgāyudhākalpaṁ
kalpayanti yathā ca yaiḥ
tan no varṇaya bhadraṁ te
kriyā-yogaṁ bubhutsatām
yena kriyā-naipuṇena
martyo yāyād amartyatām
sūta uvāca
namaskṛtya gurūn vakṣye
vibhūtīr vaiṣṇavīr api
yāḥ proktā veda-tantrābhyām
ācāryaiḥ padmajādibhiḥ
māyādyair navabhis tattvaiḥ
sa vikāra-mayo virāṭ
nirmito dṛśyate yatra
sa-citke bhuvana-trayam
etad vai pauruṣaṁ rūpaṁ
bhūḥ pādau dyauḥ śiro nabhaḥ
nābhiḥ sūryo ’kṣiṇī nāse
vāyuḥ karṇau diśaḥ prabhoḥ
prajāpatiḥ prajananam
apāno mṛtyur īśituḥ
tad-bāhavo loka-pālā
manaś candro bhruvau yamaḥ
lajjottaro ’dharo lobho
dantā jyotsnā smayo bhramaḥ
romāṇi bhūruhā bhūmno
meghāḥ puruṣa-mūrdhajāḥ
yāvān ayaṁ vai puruṣo
yāvatyā saṁsthayā mitaḥ
tāvān asāv api mahā-
puruṣo loka-saṁsthayā
kaustubha-vyapadeśena
svātma-jyotir bibharty ajaḥ
tat-prabhā vyāpinī sākṣāt
śrīvatsam urasā vibhuḥ
sva-māyāṁ vana-mālākhyāṁ
nānā-guṇa-mayīṁ dadhat
vāsaś chando-mayaṁ pītaṁ
brahma-sūtraṁ tri-vṛt svaram
bibharti sāṅkhyaṁ yogaṁ ca
devo makara-kuṇḍale
mauliṁ padaṁ pārameṣṭhyaṁ
sarva-lokābhayaṅ-karam
avyākṛtam anantākhyam
āsanaṁ yad-adhiṣṭhitaḥ
dharma-jñānādibhir yuktaṁ
sattvaṁ padmam ihocyate
ojaḥ-saho-bala-yutaṁ
mukhya-tattvaṁ gadāṁ dadhat
apāṁ tattvaṁ dara-varaṁ
tejas-tattvaṁ sudarśanam
nabho-nibhaṁ nabhas-tattvam
asiṁ carma tamo-mayam
kāla-rūpaṁ dhanuḥ śārṅgaṁ
tathā karma-mayeṣudhim
indriyāṇi śarān āhur
ākūtīr asya syandanam
tan-mātrāṇy asyābhivyaktiṁ
mudrayārtha-kriyātmatām
maṇḍalaṁ deva-yajanaṁ
dīkṣā saṁskāra ātmanaḥ
paricaryā bhagavata
ātmano durita-kṣayaḥ
bhagavān bhaga-śabdārthaṁ
līlā-kamalam udvahan
dharmaṁ yaśaś ca bhagavāṁś
cāmara-vyajane ’bhajat
vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ
pradyumnaḥ puruṣaḥ svayam
aniruddha iti brahman
mūrti-vyūho ’bhidhīyate
sa viśvas taijasaḥ prājñas
turīya iti vṛttibhiḥ
arthendriyāśaya-jñānair
bhagavān paribhāvyate
aṅgopāṅgāyudhākalpair
bhagavāṁs tac catuṣṭayam
bibharti sma catur-mūrtir
bhagavān harir īśvaraḥ
dvija-ṛṣabha sa eṣa brahma-yoniḥ svayaṁ-dṛk
sva-mahima-paripūrṇo māyayā ca svayaitat
sṛjati harati pātīty ākhyayānāvṛtākṣo
vivṛta iva niruktas tat-parair ātma-labhyaḥ
The Phalaśruti comes in the next śloka
ya idaṁ kalya utthāya
mahā-puruṣa-lakṣaṇam
tac-cittaḥ prayato japtvā
brahma veda guhāśayam

Free will (I don’t care if I’m branded superstitious)

There is no free will. Even in the attainment of good things or bad.

 

Iti horaśāstre(referring here to Bṛhat Parāśara hora śāstra,Chap 2,śloka 3)-

 

avatārāṇyanekāni hyajasya paramātmanaḥ/jīvānāṃ karmaphalado graharūpī janārdanaḥ//

अवताराण्यनेकानि ह्यजस्य परमात्मनः|
जीवानां कर्मफलदो ग्रहरूपी जनार्दनः||

[Indeed,the unborn paramātmā has had many avatāras. Janārdana in the form of grahas(graharūpī) grants the karmaphala of living beings.]

Basically,whatever little will you have is also coloured by your past karmas. Your svābhāva which influences how you respond to whatever situations you get and the impressions your receive in your formative phases –they too are a result of your prārabdha karma. What can possibly be changed to make this better in long run is your attitude towards what you receive and how you manage with the cards you have been dealt with.

 

 

 

A stuti to viSNu from the Linga Purana by kSupa

nandyuvāca

(Note:This portion can serve as a sort of embedded dhyāna śloka)
pūjayā tasya saṃtuśṭo bhagavānpuruṣottamaḥ/
śrībhūmisahitaḥ śrīmāñśaṅkhacakragadādharaḥ//
kirīṭī padmahastaṣca sarvabharaṇa bhūṣitaḥ//
pītāṃbaraṣca bhagavāndevairdaityaṣca saṃvṛtaḥ//
pradadau darśanaṃ tasmai divyaṃ vai garuḍadhvajaḥ/
divyena sarśanenaiva dṛṣṭvā devaṃ janārdanam//
tuṣṭāva vāgmiriśṭāBhiḥ praṇamya garuḍadhvajaṃ/

(Core stotra)
tvamādistvamanādiṣca prakṛtistvaṃ janārdanaḥ/
puruṣastvaṃ jagannātho viṣṇurviśveśvaro bhavān//
yoyaṃ brahmāsi puruṣo viśvamūrtiḥ pitāmahaḥ/
tattvamādyaṃ bhavāneva paraṃ jyotirjanārdana//
paramātmā paramdhāma śrīpate bhūpate prabho/
tvatkrodhasaṃbhavo rudrastamasā ca samāvṛtaḥ//
tatprasādājjagaddhātā rajasā ca pitāmahaḥ/
tvatprasādātsvayaṃ viṣṇuḥ sattvena puruśottamaḥ//
kālamūrte hare viṣṇo nārāyaṇa jaganmaya/
mahānstathā ca bhūtādistanmātrāṇindriyāṇi ca//
tvayaivādhiṣṭhānyeva viṣvamūrte maheśvara/
mahādeva jagannātha pitāmaha jagadguro/
prasīda devadeveśa prasīda parameśvara//
prasīda tvaṃ jagannātha śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ/
vaikuṇṭha śaure sarvajña vāsudeva mahābhuja//
saṃkarśaṇa mahābhāga pradyumna puruśottama/
aniruddha mahāviśṇo sadā viśṇo namostute//
viṣṇo tavāsanaṃ divyamavyaktaṃ madhyato vibhuḥ/
sahastraphaṇasaṃyuktastamomūrtirdharādharaḥ//
adhaśca dharmoṃdeveśa jñānaṃ vairāmyameva ca/
aiśvaryamāsanasyāsya pādarupeṇa suvrata//
saptapātālapādastvaṃ dharājaghanameva ca/
vāsāṃsi sāgarāḥ sapta diśacaiva mahābhujāḥ//
dyaumūrdhā te vibho nābhiḥ saṃ vāurnāsikāṃ gataḥ/
netre somaśca sūryaśca keśā vai puṣkarādayaḥ//
nakṣatratārakā dyausca graiveyakavibhūṣaṇam/
kathaṃ stoṣyāmi deveśaṃ pūjyaṣca puruṣottamaḥ//
śraddhayā ca kṛtaṃ divyaṃ yacchrtutaṃ yacca kīrtitam/
yadiśṭam tatkṣamasvaśa nārāyaṇa namostute//

(phalaśruti)
śailādiruvāca

idaṃ tu vaiṣṇavaṃ stotraṃ sarvapāpapraṇāśanam/
yaḥ paṭhecchṛṇuyādāpi kṣupeṇa parikīrtitam//
śrāvayedvā dvijān bhaktyā viśṇulokaṃ sa gacchati//

 

Note:

 

In this section

adhaśca dharmoṃdeveśa jñānaṃ vairāgyameva ca/
aiśvaryamāsanasyāsya pādarupeṇa suvrata//

These four legs of Nārāyaṇa’s seat,(jñāna,vairāgya,aiśvarya,suvrata,ie, knowledge,detachment,prosperity and virtue) are a part of the AdhArASaktyAdi tarpaNa to be performed as the daily āhnika for Pāñcarātrins.

nandyuvAca

(Note:This portion can serve as a sort of embedded DyAna Sloka)

pUjayA tasya saMtuSwo BagavAnpuruzottamaH/
SrIBUmisahitaH SrImAYSaNKacakragadADaraH//
kirIwI padmahastazca sarvaBaraRa BUzitaH//
pItAMbarazca BagavAndevErdEtyazca saMvftaH//
pradadO darSanaM tasmE divyaM vE garuqaDvajaH/
divyena sarSanenEva dfzwvA devaM janArdanam//
tuzwAva vAgmiriSwABhiH praRamya garuqaDvajaM/

(Core stotra)

tvamAdistvamanAdizca prakftistvaM janArdanaH/
puruzastvaM jagannATo vizRurviSveSvaro BavAn//
yoyaM brahmAsi puruzo viSvamUrtiH pitAmahaH/
tattvamAdyaM BavAneva paraM jyotirjanArdana//
paramAtmA paramDAma SrIpate BUpate praBo/
tvatkroDasaMBavo rudrastamasA ca samAvftaH//
tatprasAdAjjagadDAtA rajasA ca pitAmahaH/
tvatprasAdAtsvayaM vizRuH sattvena puruSottamaH//
kAlamUrte hare vizRo nArAyaRa jaganmaya/
mahAnstaTA ca BUtAdistanmAtrARindriyARi ca//
tvayEvADizWAnyeva vizvamUrte maheSvara/
mahAdeva jagannATa pitAmaha jagadguro/
prasIda devadeveSa prasIda parameSvara//
prasIda tvaM jagannATa SaraRyaM SaraRaM gataH/
vEkuRWa SOre sarvajYa vAsudeva mahABuja//
saMkarSaRa mahABAga pradyumna puruSottama/
anirudDa mahAviSRo sadA viSRo namostute//
vizRo tavAsanaM divyamavyaktaM maDyato viBuH/
sahastraPaRasaMyuktastamomUrtirDarADaraH//
aDaSca DarmoMdeveSa jYAnaM vErAmyameva ca/
ESvaryamAsanasyAsya pAdarupeRa suvrata//
saptapAtAlapAdastvaM DarAjaGanameva ca/
vAsAMsi sAgarAH sapta diSacEva mahABujAH//
dyOmUrDA te viBo nABiH saM vAurnAsikAM gataH/
netre somaSca sUryaSca keSA vE puzkarAdayaH//
nakzatratArakA dyOsca grEveyakaviBUzaRam/
kaTaM stozyAmi deveSaM pUjyazca puruzottamaH//
SradDayA ca kftaM divyaM yacCrtutaM yacca kIrtitam/
yadiSwam tatkzamasvaSa nArAyaRa namostute//

(PalaSruti)

SElAdiruvAca

idaM tu vEzRavaM stotraM sarvapApapraRASanam/
yaH paWecCfRuyAdApi kzupeRa parikIrtitam//
SrAvayedvA dvijAn BaktyA viSRulokaM sa gacCati//

Verses 6,7,8 of the nAmArtha-sudhA commentary on the viShNu sahasranAma

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।
लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥ ६॥

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् ।
लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥ ७॥

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।
यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥ ८॥

भाष्य

प्रकृतेपषोगिफलं वदन् पुरुषं विशिनष्टि अनादीति द्वाभ्यां जन्मविनाशशून्यं नित्यमित्यर्त्हः। यतो विष्ङुं व्यापकं अतः स्र्वेषां लोकानां तत्पतीनाञ्च
महेश्वरं। लोकास्ते तत्पतयश्चाध्यक्षाः कयामलकवत् प्रत्यक्षा यस्य तं। अत्रानातीत्यकालोपाधिकतया विष्ङुमित्यदेशोपाधिकतयो चोपकारितायाः सर्वेति
स्तोतृवाञ्छित-पूरकताया लोकेति सर्वज्ञतायाश्च सूचनादर्चन-स्तवन-योग्यत्वं ईद्र्शं तं स्तुवन् जनः सर्वदुःखातिगो
भवेत्तापत्रयदावाग्निमतीत्यानन्दसिन्धुं कृष्णं प्राप्यानन्दी भवन्मुक्तः स्यादित्यथः। आदिमे श्लोके नाम्नां  केवलमुच्चारणं मध्ये तदचनादिफुर्वकं तेषां
कीर्तनं अन्त्ये तु कथञ्चिदेव तदुच्चारङमूक्तं । “सकृदुच्चारितं येन हिरिरित्याक्षरत्वयं। बद्धः परिकरतेन मोक्षाय हमनं प्रति॥ सकृदपि परिगीतं
श्रद्धया हेलयी वा भृगुवर नरमात्रं तारयेत् कृष्णनाम” इत्यादि वाक्येभ्यः। यत्तुदीर्घकालादरनैरन्तर्योपसेवितैस्तीर्थपःसमाधिभिर्दुर्लभां मुक्तिं वाख्
व्यापारितमात्रेण नाय ब्रुवच्छास्त्रमर्थवाद इत्याह तत् खलु नाम प्रभावानिभिज्ञस्य छान्दस्य पशुत्वमेव। अन्यथा ततार्थवादो हरिनाम्नि कल्पनमिति
स्मृतिर्व्याकुप्येत्॥६॥

ब्रह्मङ्यं विप्रदेवतपोभ्यो हितं तेषां पालकमित्यर्थः। सर्वान् वेदोक्तान् धर्मानग्निहोत्र-दर्ष-पौर्णमासादीन् स्वार्चन-ध्यान-प्रणतिस्तुत्यादींश्च जानातीति तं
तदुक्तफलप्रदमित्यर्थः। लोकानां वेदोक्त-तत्तद्धर्मानुष्ठयिनां जनानां कीर्तिवर्धनं तदनुगुणद्रविणविद्या-वैराग्यादि-प्रदानेन तेषां यशो
विस्तारयन्तमित्यर्थः। लोकैर्विधिरुद्रादिभिः स्वाभिलषित-लाभाय-यावनीयमिति। लोकांस्तान्नाथति शास्तिष्टेचेति वा लोकनाथं नाथृणाध्र्याच्ञोपतापैश्वर्याशीःन्विति(त्हे
पर्त् जुस्त् अऋतेर् आशीः इस् नोत् चेर्तइन्) धातु पाथः। “युगकोटिसहस्राणि विष्णुमारध्य पद्मभुः। पुनस्त्रैलोक्यधतृत्वं प्राप्तवानिति शुश्रूम्” इति। महादेवः
सर्वमैधे महात्मा हुत्यात्मानं देवदेवो बभुव(उन्चेर्तइन् बेचउसे भेन्गलि हस् नोने ऋओर् व्)। विश्वा~ल्लोकान् व्याप्य विष्टभ्य कीर्त्या विराजते द्युतिमान् कृत्तिवासा
इति “एतौ तौ विबुध्श्रेष्थौ प्रसाद-क्रोधजाबुभौ तदा दर्षितपन्थानो सृष्टिसंहारकारकौ” इति च महाभारतात्। एतेच्चान्यत्र विसृतं महत्तेषां लोकानां पुज्यं यतो
भूतं तेभ्यः पूर्वसिद्धं| अदतेवाह सर्वेति सर्वेषां भूतानां भवो जन्मयाभ्यां तौ सर्वभुतभवौ विधिरुद्रौ तयोरुद्भवो यस्मात्तं “प्रजापतिञ्च
रुद्रञ्चाप्यहमेव सृजामि वै। तौ हि मां न विजानीतो मम मायाविमोहितौ” इत्यादि महाभारतात्॥७॥

पञ्चमस्योत्तरमाह एष इति। सर्वेषां मदुक्तानां दर्माणांमध्ये एष धर्मो मे भीष्मस्याध्कतमोत्युत्कृष्टो मतः। क एष इति चेत्तत्राह यदिति। भक्त्या
पुन्डरीकाक्षं कृष्णं तदात्मकनामजपलक्षङैः स्तवैरर्वेदिति यत्। श्रद्धापूर्वकं तन्नामकीर्तनलक्षणमर्चनमेव भीष्माभिमतः परमो धर्म इत्यर्थः। इह
भक्त्येति कषायपानवद्विरसाद्दवतान्तरार्चनात् पुण्डरीकाक्षमिति विकृतभ्यङ्कर-देवतान्तरस्तोत्रात्। स्तवैरिति बहुलायास-ज्योतिष्टोमादेश्चात्कर्षः। नर इति
द्विजत्वादि नियमस्यैकवचनेन बहुसहकारि-नियमस्य। सदेति देश-काल-विशुद्धपेक्षायाष्च निवृत्तिः सूच्यते। भक्त्या विभिन्नतया
स्वामित्वबुद्ध्येतोके।भीष्मेणोक्तायं नाम्नां महोत्कर्षस्तेषां भगवद्रुपत्वादेव बोध्यः। “आस्य कानन्दो नाम चिद्वक्तन महस्ते विष्णो सुमतिं भजामहे ॐ तत्
सत्” इति श्रुतेः। “नाम चिन्तामणि कृष्णश्चैतन्यरसविग्रहः। पूर्ण श्रद्धो नित्यमक्तोऽभिन्नत्वान्नामनामिनो” इति पद्मोच्च। अतएव नामोवन्नाम्नां शक्तिः।
“अवशेनापिर् यन्नाम्नि कीर्तिते सर्वपातकैः। पुमान् विमूच्यते सद्यः सिंहस्त्रस्तैर्मृगैरिव इति।” वैश्णवात्। “अयं हि कृरनिर्वेशो जन्मकोत्यंहसामपि।
यत्व्याजकार विवशो नाम स्वस्त्ययनं हरेः।” इति श्रीभागवताच्च। दुःसाध्यैस्तीर्थटनादिभिमुक्तिं ब्रुवच्छात्रं तु नामप्रभाबानभिज्ञानधिकृत्य साव काशं।
यत्तु जपस्तु सर्वधर्मेभ्यः परमो धर्म उच्यते। अहिंसया व भुतानाम् जपयज्ञः प्रवर्तुत इति भरतवचनाद्धिंसावैधुर्यान्नामसंकीर्तनस्य महत्त
माहुस्तदपि तदनभिज्ञवचनानिवादतया न्नेयं॥८॥

SLP1 transliteration of the verses

anAdiniDanaM vizRuM sarvalokamaheSvaram .
lokADyakzaM stuvannityaM sarvaduHKAtigo Bavet .. 6..

brahmaRyaM sarvaDarmajYaM lokAnAM kIrtivarDanam .
lokanATaM mahadBUtaM sarvaBUtaBavodBavam .. 7..

eza me sarvaDarmARAM Darmo’Dikatamo mataH .
yadBaktyA puRqarIkAkzaM stavErarcennaraH sadA .. 8..

SLP1 transliteration of the commentary

prakftepazogiPalaM vadan puruzaM viSinazwi anAdIti dvAByAM janmavinASaSUnyaM nityamityarthaH. yato vizNuM vyApakaM ataH srvezAM lokAnAM tatpatInAYca
maheSvaraM. lokAste tatpatayaScADyakzAH kayAmalakavat pratyakzA yasya taM. atrAnAtItyakAlopADikatayA vizNumityadeSopADikatayo copakAritAyAH sarveti
stotfvAYCita-pUrakatAyA loketi sarvajYatAyASca sUcanAdarcana-stavana-yogyatvaM IdrSaM taM stuvan janaH sarvaduHKAtigo
BavettApatrayadAvAgnimatItyAnandasinDuM kfzRaM prApyAnandI BavanmuktaH syAdityaTaH. Adime Sloke nAmnAM  kevalamuccAraRaM maDye tadacanAdiPurvakaM tezAM
kIrtanaM antye tu kaTaYcideva taduccAraNamUktaM . “sakfduccAritaM yena hirirityAkzaratvayaM. badDaH parikaratena mokzAya hamanaM prati.. sakfdapi parigItaM
SradDayA helayI vA Bfguvara naramAtraM tArayet kfzRanAma” ityAdi vAkyeByaH. yattudIrGakAlAdaranErantaryopasevitEstIrTapaHsamADiBirdurlaBAM muktiM vAK
vyApAritamAtreRa nAya bruvacCAstramarTavAda ityAha tat Kalu nAma praBAvAniBijYasya CAndasya paSutvameva. anyaTA tatArTavAdo harinAmni kalpanamiti
smftirvyAkupyet..6..

brahmaNyaM vipradevatapoByo hitaM tezAM pAlakamityarTaH. sarvAn vedoktAn DarmAnagnihotra-darza-pOrRamAsAdIn svArcana-DyAna-praRatistutyAdIMSca jAnAtIti taM
taduktaPalapradamityarTaH. lokAnAM vedokta-tattadDarmAnuzWayinAM janAnAM kIrtivarDanaM tadanuguRadraviRavidyA-vErAgyAdi-pradAnena tezAM yaSo
vistArayantamityarTaH. lokErviDirudrAdiBiH svABilazita-lABAya-yAvanIyamiti. lokAMstAnnATati SAstizweceti vA lokanATaM nATfRADryAcYopatApESvaryASIHnviti(the
part just after ASIH is not certain) DAtu pATaH. “yugakowisahasrARi vizRumAraDya padmaBuH. punastrElokyaDatftvaM prAptavAniti SuSrUm” iti. mahAdevaH
sarvamEDe mahAtmA hutyAtmAnaM devadevo baBuva(uncertain because Bengali has none for v). viSvA~llokAn vyApya vizwaBya kIrtyA virAjate dyutimAn kfttivAsA
iti “etO tO vibuDSrezTO prasAda-kroDajAbuBO tadA darzitapanTAno sfzwisaMhArakArakO” iti ca mahABAratAt. eteccAnyatra visftaM mahattezAM lokAnAM pujyaM yato
BUtaM teByaH pUrvasidDaM| adatevAha sarveti sarvezAM BUtAnAM Bavo janmayAByAM tO sarvaButaBavO viDirudrO tayorudBavo yasmAttaM “prajApatiYca
rudraYcApyahameva sfjAmi vE. tO hi mAM na vijAnIto mama mAyAvimohitO” ityAdi mahABAratAt..7..

paYcamasyottaramAha eza iti. sarvezAM maduktAnAM darmARAMmaDye eza Darmo me BIzmasyADkatamotyutkfzwo mataH. ka eza iti cettatrAha yaditi. BaktyA
punqarIkAkzaM kfzRaM tadAtmakanAmajapalakzaNEH stavErarvediti yat. SradDApUrvakaM tannAmakIrtanalakzaRamarcanameva BIzmABimataH paramo Darma ityarTaH. iha
Baktyeti kazAyapAnavadvirasAddavatAntarArcanAt puRqarIkAkzamiti vikftaByaNkara-devatAntarastotrAt. stavEriti bahulAyAsa-jyotizwomAdeScAtkarzaH. nara iti
dvijatvAdi niyamasyEkavacanena bahusahakAri-niyamasya. sadeti deSa-kAla-viSudDapekzAyAzca nivfttiH sUcyate. BaktyA viBinnatayA
svAmitvabudDyetoke.BIzmeRoktAyaM nAmnAM mahotkarzastezAM BagavadrupatvAdeva boDyaH. “Asya kAnando nAma cidvaktana mahaste vizRo sumatiM BajAmahe oM tat
sat” iti SruteH. “nAma cintAmaRi kfzRaScEtanyarasavigrahaH. pUrRa SradDo nityamakto’BinnatvAnnAmanAmino” iti padmocca. ataeva nAmovannAmnAM SaktiH.
“avaSenApir yannAmni kIrtite sarvapAtakEH. pumAn vimUcyate sadyaH siMhastrastErmfgEriva iti.” vESRavAt. “ayaM hi kfranirveSo janmakotyaMhasAmapi.
yatvyAjakAra vivaSo nAma svastyayanaM hareH.” iti SrIBAgavatAcca. duHsADyEstIrTawanAdiBimuktiM bruvacCAtraM tu nAmapraBAbAnaBijYAnaDikftya sAva kASaM.
yattu japastu sarvaDarmeByaH paramo Darma ucyate. ahiMsayA va ButAnAm japayajYaH pravartuta iti BaratavacanAdDiMsAvEDuryAnnAmasaMkIrtanasya mahatta
mAhustadapi tadanaBijYavacanAnivAdatayA nneyaM..8..

Verses 1-5,nAmArtha-sudhA commentary on Vishnu Sahasranama

Sahasranama verses in Devanagari

श्रीवैशम्पायन उवाच —
श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।
युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १॥

युधिष्ठिर उवाच —
किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् ।
स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥ २॥

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।
किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥ ३॥

भीष्म उवाच —
जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।
स्तुवन् नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥ ४॥

तमेव चार्चयन्नित्यं  भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।
ध्यायन् स्तुवन् नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥ ५॥

भाष्य

वैशम्पायन इति। “शस्पांशतद्रुतामाहुरयनं पतनं ततः विगतं शब्देतो यस्मात्तद्वैशम्पायनः स्मृत” इति पुराणोक्तमाहात्म्यः। स व्यासप्रियशिष्यो मुनिः
परमोपादेयद्वात्वक्ष्यमाङं स्तोत्रमपृष्टोऽपि सौहार्दात् कारूण्याच्च जन्मेजयं नृपं प्रत्युवाच श्रुत्वेत्यादिभिः। युधिष्ठिरो राजा धर्मान् राजधर्मादीनषेशतः
सामस्त्येन पावनानि तीर्थदीनि च सर्वशः सर्वाणि श्रुत्वा पुनरपि शान्तनवं  भीष्मभ्य्भाषत परिप्रच्छ॥१॥

अयं अस्मत्पितामहः शरतल्पस्थः भीष्मः समधीत साङ्घनिखिलवेदोपनिषद्ब्रह्मचर्यादि-सर्वधर्मोपसम्पन्नो भगवद्दत्ताद्वराद्विनिव्ण्त्तशस्त्रव्यथः
प्रतिलब्धसार्वज्ञः करामलकन्ठायेन परिदृष्थपरावरतत्वोततः परतमं तत्त्वं जिज्ञास्यं तच्च सामन्यतः पृष्थो वक्ष्यतीति भावेन पृच्छति किमिति लोक
इति भवतः मत इति च प्रतिप्रश्ङं सम्बध्यते। विभक्तिश्व यथातोगं विपरिणम्य लोक्यते तत्त्वमनेनेति निरुक्तेर्लोके वेदादिषास्त्रे एकं मुख्यं दैवतं किं
बवतो मतं। एकं मुख्यं परमयनं सर्वाष्रयभूतं वस्तु किं भवतो मतमिति द्वितीयः। कं देवं स्तुवन्तुः कञ्चार्चन्तो मानवा शुभं प्राप्नुयुः। कस्य
गुणकर्मकीर्तनेनारधनेन चाभ्युदौअ-निश्रेयःप्राप्तिर्भवतो मतेनेति तृतीयश्चतुर्थः॥२॥

क इति त्वयोक्तानां सर्वेषां धर्माङां मध्ये कः परमः श्रमं विनैवेष फलप्रदो धर्मो भवतः सर्वज्ञस्याभिमत इति पञ्चमः। जन्तुर्जीवः किं जप्यं जपन्
जन्मसंसारबन्धनात्विमुच्यते जमगर्भनिरयनिपातकक्शङं कार्यं। संसारः प्राचीनकर्मलक्षङं कारङं ताभ्यां बन्धनं परपदप्राप्तिनिरोधनं
तस्माद्विमुक्तो भवति भवतो मतेनेति षष्ठश्च॥३॥

एवं सामन्यतः षदर्थाङ् पृष्थो विद्वत्तमो भीष्मेस्तेषु प्रथमस्योत्तरं विशेषेणाह जगदित्यर्द्ध्केन। जगतः स्थिरचरात्मकस्य प्रभुं स्वामिनं देवदेवं
सर्वदेवाराध्यं अनन्दं स्वरुपेङ गुङैर्विभूतिभिश्चापरिमितं अतः पुरुषोत्तमं बद्धमुक्तोभयाबस्तेषूत्कृष्ठतममिति क्रमं विहाय प्रकृतोत्क्ण्ठया
तृतीयस्योत्तरमाह स्तुवन्नित्यर्द्धकेन।
पुरुषः पुमर्थलिप्सुर्जनः सततमुत्थितः सर्वदोद्युक्तो वक्श्यमाङेन नामसहस्रेङ पुरुषोत्तमं स्तुवन् गुङान् कर्माङि च तस्यानुकीर्तयन्निति
यष्ठस्याप्येततुत्तरं। सर्व-दुःखातिगो भवेदित्युत्तरणन्वयः॥४॥।

चतुर्थस्याह तमेवेति। यजमानेओहर्चकः। भक्त्या श्रद्धया(भक्तिः सेवा गौणवृत्तोर्भङ्ग्यां ष्रद्धाविभागयोरिति हैमः) तमेव पुरुषं कृष्णं स्तुवन्
सर्वदुःखातिगोभवेदित्यनेन सम्बन्धः। कथं स्तुवन्नित्याह। अर्चयन् पाद्यादिभिराराधयन् ध्यायन् तन्मूर्तीनिररं मनः कुर्वन्। नमस्यन् साष्टाङ्गप्रणमन्।
पुरुषं विशिनष्टि। अच्ययमिति नित्यस्वरूपगुङविभूतिलौलमित्यर्थः। तच्चब्दस्य द्विःप्रयोगोऽन्वयभेदाददोषः॥५॥


SLP1 transliteration

SrIvESampAyana uvAca —
SrutvA DarmAnaSezeRa pAvanAni ca sarvaSaH .
yuDizWiraH SAntanavaM punarevAByaBAzata .. 1..

yuDizWira uvAca —
kimekaM dEvataM loke kiM vApyekaM parAyaRam .
stuvantaH kaM kamarcantaH prApnuyurmAnavAH SuBam .. 2..

ko DarmaH sarvaDarmARAM BavataH paramo mataH .
kiM japanmucyate janturjanmasaMsArabanDanAt .. 3..

BIzma uvAca —
jagatpraBuM devadevamanantaM puruzottamam .
stuvan nAmasahasreRa puruzaH satatotTitaH .. 4..

tameva cArcayannityaM  BaktyA puruzamavyayam .
DyAyan stuvan namasyaMSca yajamAnastameva ca .. 5..

Commentary

vESampAyana iti. “SaspAMSatadrutAmAhurayanaM patanaM tataH vigataM Sabdeto yasmAttadvESampAyanaH smfta” iti purARoktamAhAtmyaH. sa vyAsapriyaSizyo muniH
paramopAdeyadvAtvakzyamANaM stotramapfzwo’pi sOhArdAt kArURyAcca janmejayaM nfpaM pratyuvAca SrutvetyAdiBiH. yuDizWiro rAjA DarmAn rAjaDarmAdInazeSataH
sAmastyena pAvanAni tIrTadIni ca sarvaSaH sarvARi SrutvA punarapi SAntanavaM  BIzmaByBAzata paripracCa..1..

ayaM asmatpitAmahaH SaratalpasTaH BIzmaH samaDIta sANGaniKilavedopanizadbrahmacaryAdi-sarvaDarmopasampanno BagavaddattAdvarAdvinivRttaSastravyaTaH
pratilabDasArvajYaH karAmalakanWAyena paridfzTaparAvaratatvotataH paratamaM tattvaM jijYAsyaM tacca sAmanyataH pfzTo vakzyatIti BAvena pfcCati kimiti loka
iti BavataH mata iti ca pratipraSNaM sambaDyate. viBaktiSva yaTAtogaM vipariRamya lokyate tattvamaneneti nirukterloke vedAdizAstre ekaM muKyaM dEvataM kiM
bavato mataM. ekaM muKyaM paramayanaM sarvAzrayaBUtaM vastu kiM Bavato matamiti dvitIyaH. kaM devaM stuvantuH kaYcArcanto mAnavA SuBaM prApnuyuH. kasya
guRakarmakIrtanenAraDanena cAByudaua-niSreyaHprAptirBavato mateneti tftIyaScaturTaH..2..

ka iti tvayoktAnAM sarvezAM DarmANAM maDye kaH paramaH SramaM vinEveza Palaprado Darmo BavataH sarvajYasyABimata iti paYcamaH. janturjIvaH kiM japyaM japan
janmasaMsArabanDanAtvimucyate jamagarBanirayanipAtakakSaNaM kAryaM. saMsAraH prAcInakarmalakzaNaM kAraNaM tAByAM banDanaM parapadaprAptiniroDanaM
tasmAdvimukto Bavati Bavato mateneti zazWaSca..3..

evaM sAmanyataH zadarTAN pfzTo vidvattamo BIzmestezu praTamasyottaraM viSezeRAha jagadityardDkena. jagataH sTiracarAtmakasya praBuM svAminaM devadevaM
sarvadevArADyaM anandaM svarupeNa guNErviBUtiBiScAparimitaM ataH puruzottamaM badDamuktoBayAbastezUtkfzWatamamiti kramaM vihAya prakftotkRWayA
tftIyasyottaramAha stuvannityardDakena.
puruzaH pumarTalipsurjanaH satatamutTitaH sarvadodyukto vakSyamANena nAmasahasreNa puruzottamaM stuvan guNAn karmANi ca tasyAnukIrtayanniti
yazWasyApyetatuttaraM. sarva-duHKAtigo BavedityuttaraRanvayaH..4…

caturTasyAha tameveti. yajamAneoharcakaH. BaktyA SradDayA(BaktiH sevA gORavfttorBaNgyAM zradDAviBAgayoriti hEmaH) tameva puruzaM kfzRaM stuvan
sarvaduHKAtigoBavedityanena sambanDaH. kaTaM stuvannityAha. arcayan pAdyAdiBirArADayan DyAyan tanmUrtIniraraM manaH kurvan. namasyan sAzwANgapraRaman.
puruzaM viSinazwi| acyayamiti nityasvarUpaguNaviBUtilOlamityarTaH| taccabdasya dviHprayogo’nvayaBedAdadozaH..5..

zrI-viSNu-sahasranAma-nAmArtha-sudhA-bhAsya(baladeva vidyabhUSana-viracita) (1st Shlokas and introduction) (Namartha-Sudha commentary on the Vishnu Sahasranama by Srila Baladeva Vidyabhusana,introduction and 1st shloka)

On Baladeva Vidyabhusana

Srila Baladeva Vidyabhusana is regarded as the vedāntācārya of the Gaudiya Vaishnava sampradāya.More biographical details about him can be found at this link.

Introduction

Devanagari

श्रीमद्बलदेव-विद्याभुषण-भणित-नामर्थसुधाभिधं भाष्यं

श्रिश्रिकृष्णचैतन्यचन्द्राय नमः।
अनन्तकल्याणगुणैकवारिधि-
-र्विभचिदानन्दघनोभजत् प्रियः।
कृष्णस्त्रीशक्तिर्बहुमूर्तिरीश्वरो
विश्वैकहेतुः स करोतु नः शुभं॥१॥
व्यासं सत्यवरीसुतं निनिगुरुं नारयणं संस्तुमो
वैशम्पायनमच्यताह्वय स्य्दामोधं प्रपद्यामहे।
गङ्गेयं सुरमर्दन प्रियतमं सर्वार्थसंविद्वरं
तत्सभ्यानपि तत्कधारसजुषो भुयो नमस्कुर्महे॥२॥
नित्यं निवसतु हृदये चैतन्यात्मा मुरारर्नः।
निरवद्यो निर्वृतिमान् गजपरिअनुकम्पया यस्य॥३॥
युगपन्नव्यानन्दान् प्रकीर्तयन् याति विन्दते शेषः।
कर्तृणभीष्ट्पूर्तेर्जयन्ति नामानि तानि कृष्णस्य॥४॥
येनोमैकपुमर्थ हरिभक्तातान्नमस्यामः।
भाष्यं येषां कृपया नामार्थसुधा भवेदेतत्॥५॥

SLP1 transliteration scheme

SrImadbaladeva-vidyABuzaRa-BaRita-nAmarTasuDABiDaM BAzyaM

SriSrikfzRacEtanyacandrAya namaH.
anantakalyARaguREkavAriDi-
-rviBacidAnandaGanoBajat priyaH.
kfzRastrISaktirbahumUrtirISvaro
viSvEkahetuH sa karotu naH SuBaM..1..
vyAsaM satyavarIsutaM niniguruM nArayaRaM saMstumo
vESampAyanamacyatAhvaya sydAmoDaM prapadyAmahe.
gaNgeyaM suramardana priyatamaM sarvArTasaMvidvaraM
tatsaByAnapi tatkaDArasajuzo Buyo namaskurmahe..2..
nityaM nivasatu hfdaye cEtanyAtmA murArarnaH.
niravadyo nirvftimAn gajaparianukampayA yasya..3..
yugapannavyAnandAn prakIrtayan yAti vindate SezaH.
kartfRaBIzwpUrterjayanti nAmAni tAni kfzRasya..4..
yenomEkapumarTa hariBaktAtAnnamasyAmaH.
BAzyaM yezAM kfpayA nAmArTasuDA Bavedetat..5..